Vormenwissel

Zo speel je

Twee spelers delen één bord van 7×7 met vormen en spelen om de beurt. Een beurt is 2 zetten, maar wie begint heeft in de allereerste beurt maar 1 zet.

Een zet wisselt twee stukken die naast elkaar liggen, omhoog, omlaag, naar links of naar rechts, en moet een rij van 3 of meer van dezelfde vorm maken, of een vierkant van 2×2 van één vorm; een wissel zonder rij of vierkant schuift terug en kost niets.

Een vierkant van 2×2 ruimt zijn 4 stukken op zoals een rij, maar laat geen speciaal stuk achter en geeft geen extra zet. Elk stuk dat verdwijnt, levert je 1 punt op.

De stukken erboven vallen naar beneden en nieuwe schuiven er van bovenaf in, en nieuwe rijen die zo ontstaan, tellen ook voor jou. Een rij van 4 of meer geeft je nog een zet, hooguit één per zet.

Een rij van 4 laat ook een lijnstuk achter: komt het in een rij, dan ruimt het zijn hele rij of kolom op, in de richting van zijn pijlen. Een L- of T-vorm van 5 laat een knalstuk achter, dat de 3×3 vakjes eromheen opruimt als het in een rij komt.

Een rij van 5 laat een regenboogstuk achter: wissel het met een willekeurig stuk om elk stuk van die vorm op te ruimen. Elke speler heeft één Hamer per spel: tik erop en dan op een stuk om het weg te halen voor 1 punt, zonder een zet te gebruiken.

Is er geen wissel meer mogelijk, dan schudt het bord zichzelf. Na 5 rondes wint de hoogste score, en bij gelijke scores is het gelijkspel.

Het niveau bepaalt het aantal vormen: 5 op Makkelijk, 6 op Normaal en 7 op Moeilijk; minder vormen geven meer kettingreacties.

Het doel

Vormenwissel is een match-3-spel voor twee spelers op één gedeeld bord. Het bord van 7×7 staat vol vrolijke vormen: cirkels, vierkanten, driehoeken, ruiten, sterren en harten, elke vorm in zijn eigen kleur. Om de beurt wissel je stukken om rijen van dezelfde vorm te maken. Elk stuk dat je opruimt, is een punt. Na 5 rondes wint de speler met de meeste punten.

Zo speel je

Een zet wisselt twee stukken die naast elkaar liggen: boven, onder, links of rechts, nooit schuin. Sleep het ene stuk op het andere, of tik op het ene en dan op het andere. De wissel moet een rij van 3 of meer dezelfde vormen maken. Een wissel die geen rij maakt, schuift terug en kost niets. Een vierkant van 2×2 dezelfde vormen telt ook: de 4 stukken verdwijnen en leveren punten op, maar een vierkant laat geen speciaal stuk achter en geeft geen extra zet.

De rij wordt opgeruimd en elk opgeruimd stuk levert je 1 punt op. De stukken erboven vallen naar beneden en van boven schuiven nieuwe stukken in. Maken de vallende stukken nieuwe rijen, dan worden die ook opgeruimd, en ook die punten zijn voor jou.

Een beurt is 2 zetten. De stippen onder Zetten laten zien hoeveel je er nog hebt. Wie begint, krijgt in de allereerste beurt maar 1 zet, dus beginnen geeft geen oneerlijk voordeel.

Een rij van 4 of meer geeft je nog een zet, hooguit één per zet. Een gouden stip komt bij de andere om dat te laten zien.

Grotere rijen laten een speciaal stuk achter, op een vakje van de rij:

• Lijnstuk (een rij van 4): het heeft pijlen. Zit het in een rij, dan ruimt het zijn hele rij of kolom op, de kant op die de pijlen wijzen.
• Knalstuk (een L- of T-vorm van 5): het heeft een witte ring. Zit het in een rij, dan ruimt het de 3×3 vakjes eromheen op.
• Regenboogstuk (een rij van 5): het heeft alle kleuren. Wissel het met welk stuk dan ook, en elk stuk van die vorm wordt opgeruimd.

Elke speler heeft ook één Hamer per spel. Tik op de knop Hamer en dan op een stuk: dat stuk verdwijnt voor 1 punt, en het kost geen zet. De stukken erboven vallen, dus de Hamer kan een kettingreactie starten.

Is er op het bord geen wissel meer mogelijk, dan schudt het bord zichzelf opnieuw.

Punten en het einde van het spel

Elk opgeruimd stuk is 1 punt, kettingreacties meegeteld, en de punten gaan altijd naar de speler die de zet deed. Een ronde is één beurt voor elke speler. Na 5 rondes wint de hoogste score, en bij een gelijke score is het gelijkspel.

Het niveau bepaalt hoeveel vormen er op het bord staan: 5 op Makkelijk, 6 op Normaal en 7 op Moeilijk, waar er een maan bij komt. Minder vormen betekent meer kettingreacties, dus Makkelijk is levendig en vol verrassingen, en Moeilijk vraagt meer planning.

Tips om beter te spelen

• Zoek eerst naar rijen van 4. Een rij van 4 levert punten op, maakt een lijnstuk en geeft je nog een zet.
• Denk na over wat je achterlaat. Het bord is van jullie allebei. Een speciaal stuk dat je maakt maar zelf niet kunt gebruiken, is een cadeau voor de ander.
• Gebruik je extra zet voor je eigen speciale stuk. Maak een lijnstuk met een rij van 4, en zet het meteen in een rij met de zet die je net hebt verdiend.
• Maak rijen laag op het bord. Een rij onderaan laat meer stukken vallen, en vallende stukken maken vaak kettingreacties.
• Gebruik de Hamer. Hij kost geen zet en is verspild als je het spel ermee eindigt. Gebruik hem om een rij af te maken, een kettingreactie voor te bereiden, of een rij te breken die de ander zou kunnen maken.
• Wissel een regenboogstuk met de vorm waarvan er het meest is. Hoe meer stukken van die vorm, hoe hoger de score.

Veelgemaakte fouten

• De eerste rij nemen die je ziet. Kijk over het hele bord; een wissel ergens anders levert misschien twee keer zoveel op.
• Een makkelijke rij van 4 laten liggen voor de ander. Kijk voor je wisselt wat het bord daarna te bieden heeft.
• De Hamer vergeten tot het te laat is. Na de laatste ronde is hij niets meer waard.

Spelen met familie

Voor Vormenwissel hoef je niet te lezen. Elke vorm heeft zijn eigen kleur, dus wie kleuren door elkaar haalt, kan de stukken toch uit elkaar houden. Kinderen genieten van de kettingreacties op Makkelijk, en de buurstukken die oplichten laten zien welke wissels kunnen, dus niemand loopt vast.

In de begeleide les maak je een rij van 3, een lijnstuk en een knalstuk, laat je ze allebei afgaan, zie je een hele beurt van 2 zetten en de beurt van de computer, gebruik je de Hamer en win je het spel met de laatste zet.

In Jambolaya kun je tegen de computer spelen op Makkelijk, Normaal of Moeilijk. In de app kunnen twee spelers ook samen spelen in dezelfde kamer, ieder op zijn eigen telefoon of tablet. Geen wifi of internet nodig. De browserversie speel je op één apparaat.

Manieren om te spelen

• 🤖
  Tegen de computerSpeel op één apparaat tegen een computertegenstander.
• 👪
  Samen spelen, dicht bij elkaarEén tegen één met iemand in dezelfde kamer, ieder op zijn eigen telefoon of tablet. Geen wifi of internet nodig. In de Jambolaya-app.
• 🎓
  Leren door te spelenEen begeleide les in het echte spel leert je de regels stap voor stap.